Wat doet trauma met je lichaam

Voel je je vaak alsof je op een constante overlevingsmodus staat? Heb je het gevoel dat je lijf en geest niet meer in balans zijn, ook al probeer je met alle macht rust te vinden? Misschien herken je dit wel: je hoofd is vol, je schouders gespannen en diep van binnen weet je dat er iets in je systeem vastzit. Het is de fluistering van onverwerkt trauma die zich in je lichaam manifesteert, vaak zonder dat je het direct beseft. Je bent absoluut niet alleen in deze ervaring. Het verlangen naar heling en innerlijke rust is universeel, maar de weg ernaartoe begint bij het begrijpen wat trauma precies met ons fysieke en energetische systeem doet.

Trauma is meer dan alleen een nare herinnering; het is een diepgaande verstoring van ons zenuwstelsel. Als we iets meemaken wat ons overweldigt – of het nu een eenmalige gebeurtenis is of langdurige stress – reageert ons lichaam instinctief. Het gaat in vecht-, vlucht- of bevriesmodus. Wat veel mensen niet weten, is dat deze reacties vaak ‘vast komen te zitten’ in het lichaam, zelfs lang nadat de gebeurtenis voorbij is. Het is alsof het alarmsysteem blijft afgaan, terwijl het gevaar geweken is. Dit heeft concrete, voelbare gevolgen voor je algehele welzijn en je vermogen om volledig in het nu te leven.

Wat trauma doet met je zenuwstelsel

Ons zenuwstelsel is de commandocentrale van ons lichaam. Het bestaat uit het sympathische zenuwstelsel (onze gaspedaal) en het parasympathische zenuwstelsel (onze rem). Bij een gezonde balans schakelen we vloeiend tussen activatie en rust. Trauma verstoort deze delicate flow. Wanneer je geraakt wordt door een traumatische ervaring, activeert het sympathische systeem hevig. De stresshormonen adrenaline en cortisol gieren door je lijf, klaar om te vechten of te vluchten. Dit is een overlevingsmechanisme, geen fout.

Het probleem ontstaat wanneer dit systeem niet meer terugschakelt naar rust. Je lijf blijft in een staat van hoge alertheid, ook als je op de bank zit met een kop thee. Dit kan zich uiten in fysieke klachten: aanhoudende spanning, onverklaarbare pijnen, slaapproblemen of een constant ‘aan’ gevoel. Het is een vorm van chronische stress die je energie weglekt en je vermogen om je te ontspannen ondermijnt. Het is belangrijk om te erkennen dat dit geen zwakte is, maar een natuurlijke, zij het vastgelopen, reactie van je systeem. Jouw lichaam probeert je te beschermen.

De rol van de ‘bevriezing’ en dissociatie

Naast vechten en vluchten is er de ‘bevriezingsreactie’. Dit is het systeem dat uitschakelt als vechten of vluchten geen optie lijkt. Op energetisch niveau kan dit voelen alsof je je loskoppelt van je lijf of de realiteit. Dit heet dissociatie. Hoewel het vroeger hielp om de pijn te doorstaan, kan het nu zorgen voor een gevoel van afwezigheid of ‘niet echt hier zijn’. Je bent fysiek aanwezig, maar mentaal of emotioneel lijkt er een sluier overheen te liggen. Dit kan de verbinding met je eigen intuïtie en innerlijke wijsheid vertroebelen.

Als je merkt dat je vaak weg dwaalt tijdens een gesprek, moeite hebt met voelen wat je echt wilt, of je afwezig voelt bij momenten die vreugdevol zouden moeten zijn, kan dit een teken zijn van deze bevriezing. Heling begint met het zachtjes terugbrengen van het bewustzijn naar het lichaam, zonder te forceren. Voel je welkom om deze subtiele signalen te onderzoeken.

Trauma en de fysieke manifestaties

Ons lijf is een wijs orgaan dat alles opslaat. Het onverwerkte verhaal van trauma kan zich vastzetten in bindweefsel, spieren en zelfs in de manier waarop we ademen. Dit is waar de holistische benadering van heling zo waardevol is, omdat het verder kijkt dan alleen de mentale aspecten. Je lichaam houdt de score bij, en het vraagt om erkenning en ruimte voor de spanning die het vasthoudt.

De adem als anker

Een van de eerste dingen die verandert bij trauma, is onze ademhaling. Bij stress wordt de ademhaling vaak hoog en oppervlakkig, voornamelijk in de borstkas. Dit is de adem van paniek, die ons niet voldoende zuurstof geeft om volledig te ontspannen. Het zenuwstelsel blijft daardoor op scherp staan. Een diepe, rustige buikademhaling is een directe boodschap aan je zenuwstelsel dat het veilig is.

Door bewust je adem te vertragen en te verdiepen, creëer je ademruimte. Je nodigt je parasympathische systeem uit om het werk over te nemen. Dit is geen snelle truc, maar een dagelijkse oefening in zelfzorg. Oefen met de 4-7-8 ademhaling, of simpelweg door drie keer diep in te ademen door je neus en langzaam uit te ademen door getuite lippen. Voel hoe de spanning langzaam van je schouders glijdt.

Spanning in het bindweefsel en de psoas

Het bindweefsel omhult alles in ons lijf en speelt een cruciale rol in hoe we bewegen en voelen. Chronische spanning door trauma kan dit weefsel verstrakken, waardoor mobiliteit afneemt en pijn ontstaat. Vooral de psoas-spier, vaak de ‘spier van de ziel’ genoemd, is nauw verbonden met onze vecht- en vluchtrespons. Wanneer we langdurig in spanning leven, spant deze spier zich aan, wat kan leiden tot rugklachten en een gevoel van ‘vastzitten’ in het leven. Erken de wijsheid van je spieren.

Het loslaten van deze spanning vraagt om zachte beweging en compassie. Denk aan zachte yoga, somatische oefeningen, of simpelweg jezelf de ruimte geven om te bewegen op een manier die goed voelt in het moment. Het gaat niet om perfectie, maar om het proces van terugkeren naar je lijf.

De weg naar heling en herverbinding

Heling van trauma is geen lineair pad; het is een dans tussen terugkeren naar het verleden en verankeren in het heden. Het doel is niet om de gebeurtenissen te vergeten, maar om het zenuwstelsel te leren dat de dreiging voorbij is. Dit creëert ruimte voor nieuwe, helende ervaringen en een diepere verbinding met jezelf.

Aarding en het energieveld

Wanneer ons systeem overprikkeld is, zijn we vaak ‘uit ons lijf’ geraakt. Aarding is essentieel om weer heel te worden. Aarding betekent letterlijk verbinding maken met de aarde, met het hier en nu. Dit brengt stabiliteit en rust. Je kunt je voorstellen dat je wortels hebt die diep de grond in groeien. Jij mag geaard en stevig zijn in dit moment.

Praktische manieren om te aarden zijn:

• Voeten stevig op de grond plaatsen en het contact voelen (zelfs met sokken aan).
• Langs natuur lopen en de grond onder je voelen.
• Regelmatige ‘energiecheck-ins’ doen: vraag jezelf af: ‘Waar zit ik nu in mijn lijf? Wat voel ik?’
• Zorgen voor voldoende hydratatie en gezonde voeding om het fysieke lichaam te ondersteunen.

Mindfulness en het cultiveren van innerlijke rust

Mindfulness is geen ontkenning van de pijn, maar de bereidheid om te voelen wat er is, met vriendelijkheid. Het stelt ons in staat om de reacties van ons zenuwstelsel op te merken zonder erdoor meegesleept te worden. Door met mildheid naar de spanning in je lijf te kijken, geef je het de toestemming om langzaam los te laten. Dit is de basis voor duurzame heling en persoonlijke groei.

Tijdens een mindfulness-oefening hoef je niet te ‘proberen’ te ontspannen. Je observeert alleen. Misschien voel je angst opkomen, misschien voel je een kramp in je kaak. Door dit te benoemen en te omarmen met compassie, verlies je de grip op de automatische reactie. Dit creëert een nieuwe neurologische weg: de weg naar innerlijke rust. Dit is waar ware transformatie plaatsvindt.

De weg naar hartgedragen keuzes

Wanneer het zenuwstelsel gekalmeerd is, komt er ruimte vrij. De constante strijd om te overleven maakt plaats voor een grotere helderheid. Je intuïtie krijgt weer de kans om te spreken, omdat de ruis van de stresshormonen afneemt. Dit stelt je in staat om niet langer vanuit angst of reactie te leven, maar vanuit hartgedragen keuzes.

Trauma maakt dat we vaak de wereld zien door een lens van gevaar. Heling helpt ons om die lens langzaam schoon te maken, zodat we de schoonheid en de veiligheid van het huidige moment weer kunnen ervaren. Het is een proces van thuiskomen in jezelf, wetende dat je de kracht en veerkracht bezit om met wat er komt om te gaan, zonder dat je systeem direct in paniek raakt. Je mag opnieuw ontdekken wie je bent voorbij de reacties.

Deze reis naar heling is een geschenk dat je jezelf geeft. Het is een daad van diepe zelfliefde. Voel je welkom om de ruimte te nemen die je nodig hebt om dit te onderzoeken.

Wat heb jij vandaag nodig om je een beetje meer geaard en veilig te voelen? Als je worstelt met een gevoel van onveiligheid, kan het nuttig zijn om meer inzicht te krijgen in hoe je hoe trauma herkennen en verwerken kunt.

Veelgestelde vragen over trauma en het lichaam

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over hoe trauma het lichaam beïnvloedt en wat de eerste stappen naar heling kunnen zijn.

Wat is het verschil tussen stress en trauma?

Stress is een reactie op een tijdelijke uitdaging, waarbij het systeem na de gebeurtenis weer naar rust terugkeert. Trauma ontstaat wanneer de gebeurtenis overweldigend is en het zenuwstelsel niet in staat is om volledig te herstellen, waardoor de alarmsignalen blijven afgaan.

Kan ik onbewust trauma in mijn lichaam dragen?

Absoluut. Het lichaam slaat onverwerkte emoties en spanningen op in spieren, bindweefsel en het zenuwstelsel. Vaak merk je dit aan chronische pijn, vermoeidheid of een constant gevoel van alertheid, zonder duidelijke oorzaak.

Hoe helpt mindfulness bij traumaverwerking?

Mindfulness leert je om met mildheid en bewustzijn de signalen van je lichaam waar te nemen, zonder er direct op te reageren vanuit een overlevingsmodus. Het cultiveert het vermogen om in het nu te blijven en creëert zo ruimte voor heling en herverbinding.

Is heling van trauma een snel proces?

Nee. Heling is een proces dat tijd en geduld vraagt. Het gaat om het zachtjes terugbrengen van het zenuwstelsel naar een staat van veiligheid. Elke stap, hoe klein ook, draagt bij aan de transformatie en het herstellen van de natuurlijke flow. Als je meer wilt weten over de stappen die je kunt zetten, lees dan dit artikel over hoe je trauma kunt overwinnen.